Công nghiệp thời trang mì ăn liền và những hệ lụy

Công nghiệp thời trang mì ăn liền và những hệ lụy

Xuất bản 14:45 05/09/2018

Biên tập: SAYME

Là người tiêu dùng tôi cũng từng có suy nghĩ: Cái gì nhiều thì đều sẽ rẻ người mua sẽ là người được lợi, thời trang nhanh ra đời đồng nghĩa với việc thị trường thời trang sẽ bùng nổ, ào ạt hàng hóa là cơ hội tốt cho tôi có thể mặc đẹp với giá cả phải chăng, sẽ tiết kiệm được nhiều chi phí mua sắm. Cho đến khi làm về thời trang có cơ hội đào sâu về ngành nghề này tôi nhận ra rằng “Thời trang nhanh” chính là ngành nghề luôn bao bọc bởi sự hào nhoáng, đẹp đẽ, nhưng bên trong lại chứa đựng nhiều sự thật chắc chắn bạn sẽ bất ngờ khi nghe về những điều dưới đây.

Hợp mốt + giá rẻ chính là phương thức của những hãng “thời trang mì ăn liền’ đánh vào thị hiếu của đa số người tiêu dùng đại chúng khi mua được những sản phẩm giá rẻ mà kiểu dáng mẫu mã lại na ná như hàng hiệu, khiến họ bắt đầu chạy theo những cơn lốc mua sắm không ngừng. Ăn mặc thời thượng với mức giá hợp túi tiền – còn gì đáng mơ ước hơn thế. Tuy nhiên các trang phục này lại độc hại, có tuổi thọ rất ngắn, và tổng số tiền mà người tiêu dùng phải bỏ ra khi chạy theo trào lưu này cứ ngỡ là tiết kiệm nhưng lại lớn hơn rất nhiều so với việc mua sản phẩm thời trang chất lượng với thời gian sử dụng được dài lâu.

Ngành thời trang nhanh khiến bạn cảm thấy lỗi mốt 

Theo truyền thống ngành thời trang chỉ có hai mùa mốt chính là xuân-hạ và thu đông. Thì sự xuất hiện của nền công nghiệp Fast Fashion đã dần thay đổi và tái định nghĩa lại suy nghĩ của mọi người, khi mang đến 52 “mùa mốt” trong một năm. Mục tiêu của các thương hiệu này chính là tạo cơ hội cho người tiêu dùng mua sắm càng nhiều càng tốt.

“Thật sốc khi chứng kiến các thương hiệu bình dân cạnh tranh với nhau bằng mức giá rẻ trên từng thiết kế với mô hình chất lượng thấp nhưng sản xuất số lượng nhiều” Elizabeth Cline chia sẻ trong cuốn sách Overdressed

Phong trào “ Fast fashion” mang đến khách hàng sản phẩm mới liên tục mỗi tuần. Họ luôn sản xuất nhiều mẫu thiết kế mang tính thị hiếu phù hợp với túi tiền của mỗi người.

Những BST mới liên tục khiến bạn cảm thấy mình lỗi mốt quá nhanh, những mẫu thiết kế của các hãng fast fashion không sản xuất với mục đích để giữ được độ bền, có những cái sao nhìn cũ mèm sau vài lần giặt, có những chiếc túi, đôi giầy chẳng dùng nổi đến một năm mà còn đủ đẹp. Điều đáng lo ngại là người mua chấp nhận điều đó như một chuyện hết sức bình thường. Sự hoang phí tột độ được khoác lên mình chiếc áo đẹp đẽ và được gọi bằng cái tên là sự phồn thịnh của xã hội. Vì vấn đề lớn nhất ở đây không hẳn là việc chúng ta đi mua quần áo. Mà là ở chỗ chúng ta không còn sử dụng chúng. Quần áo fast fashion trung bình được mặc không quá 5 lần, giữ không quá một tháng, tạo ra một lượng khí thải cao gấp 4 lần so với các trang phục khác, được mặc 50 lần và giữ trong suốt một năm.

Fast fashion vs. Sustainable fashion - Xu hướng nào sẽ chiến thắng?

“Fast fashion” giờ đây còn được dùng để mô tả tốc độ sản xuất chóng mặt lẫn vòng đời sử dụng ngắn ngủi của trang phục (Ảnh: Getty)

Chiêu trò giảm giá sốc

Họ thường xuyên đưa ra nhiều chương trình đại hạ giá lên đến 75-90%. Mọi người đều không nhận ra rằng các sản phẩm giá rẻ thường được sản xuất bằng nguyên liệu kém chất lượng từ những nhà máy có công nhân tay nghề thấp không trau chuất đảm bảo về chất lượng sản phẩm.

Chẳng hạn trang phục của Michael Kors, Tommy Hilfiger được gắn mác hàng xuất khẩu với giá thành tương đối thấp chưa đến 1/3 sản phẩm trên website thì điều đó có đáng để người tiêu dùng tin tưởng.

Tựu trung lại những thiết kế được sản xuất hàng loạt thì chất lượng và độ bền sẽ nằm ở mức độ nào?

Con sot thoi trang 'mi an lien' the gioi tai Viet Nam

Người tiêu dùng trong nước chen chúc mua hàng ngoại giảm giá

Kẻ âm thầm hủy hoại con người

Sau khi thử nghiệm sản phẩm của một số thương hiệu thời trang nhanh và khẳng định sự có mặt của hóa chất độc hại, gần đây tổ chức Hòa bình Xanh đã phát động chiến dịch Detox để tạo áp lực loại hóa chất độc hại khỏi các sản phẩm thời trang.

Nhiều loại hóa chất này bị cấm hoặc bị hạn chế tại hàng loạt quốc gia vì độ độc hại cao, khả năng tích tụ trong cơ thể con người, làm gián đoạn hormone và tiềm tàng nguy cơ gây ung thư.

Theo số liệu thống kê thì sợi polyester – loại sợi được sản xuất từ dầu mỏ – đã thay thế cotton trở thành loại vải được sử dụng nhiều nhất trong may mặc, chiếm đến 60%, tiêu tốn đến gần 70 triệu thùng dầu mỗi năm để làm ra polyester, loại vải phải mất tới 200 năm để phân hủy. Sản sinh ra lượng khí thải carbon dioxide cao gấp 3 lần vải cotton trong vòng đời tồn tại của nó, thậm chí nguy hiểm hơn là việc chế tạo ra loại sợi tổng hợp này còn thải ra khí N2O – loại khí đọc hại hơn CO2 hàng trăm lần. Trong ngành hàng may mặc, polyester là loại vải được sử dụng phổ biến nhất. Nhưng khi loại vải này được giặt trong máy giặt gia đình, chúng tạo nên những sợi vải siêu nhỏ (microfiber) làm gia tăng lượng nhựa trong nước biển. Những sợi này rất nhỏ, có thể dễ dàng đi qua nhà máy xử lý nước thải vào các tuyến đường thủy.

Và vì không phân hủy sinh học, chúng trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với sinh vật dưới nước. Những loại sinh vật nhỏ như sinh vật phù du sẽ ăn chúng, sau đó trở thành chuỗi thức ăn cho cá và động vật ăn thịt. Cuối cùng, các sợi siêu nhỏ chui vào dạ dày con người.

Theo trung tâm sức khoẻ môi trường, loạt thương hiệu giá rẻ  như Charlotte Russe, Wet Seal, Forever21 đều có hàm lượng chì khá cao trong các sản phẩm như túi xách, thắt lưng, giày…

Một bài báo trên tạp chí New York Times cho biết Trung tâm y tế môi trường đang tập trung vào việc giảm hàm lượng chì trong các trang phục dành cho phụ nữ, vì chúng có liên quan rất lớn đến tỷ lệ vô sinh cùng các căn bệnh về tim mạch. Nhiều nhà khoa học nhận định không có mức độ tiếp xúc “an toàn” đối với kim loại chì.

Thuốc trừ sâu và các chất gây ung thư cũng được tìm thấy trên nhiều mẫu quần áo giá rẻ. Đây chính là bí mật mà những “ông trùm” trong ngành công nghiệp thời trang nhanh đều muốn che giấu.

(Ảnh: Attila Kisbenedek – GreenPeace)

Hủy hoại môi trường

Những hãng thời trang bình dân như H&M, Zara, Forever21 thu được nhiều lợi nhuận nhờ sản xuất đại trà số lượng lớn quần áo, phụ kiện. Chỉ sau một thời gian ngắn, họ tiếp tục thay đổi mẫu mã và lôi cuốn người tiêu dùng vào cơn lốc mua sắm

Cùng sự phát triển của “thời trang nhanh” thì trong một năm, mỗi người trung bình thải ra 30 kg quần áo hết hạn sử dụng ra môi trường. Những trang phục làm từ chất liệu nilon, tơ nhân tạo, polyester hay các loại vải tổng hợp sẽ rất lâu mới có thể phân hủy và điều này đã góp phần huỷ hoại môi trường sống.

Nhung su that ban nen biet ve nganh cong nghiep thoi trang binh dan hinh anh 4

Số lượng quần áo sản xuất quá nhiều sẽ gây ảnh hưởng rất lớn đến môi trường sống của con người.

Vấn đề về quyền con người

Câu chuyện cháy sập xưởng của Benetton và H&M ở Bangladesh vào năm 2013 làm thiệt hại tính mạng của hơn một nghìn công nhân (phần lớn là phụ nữ) vẫn luôn là ví dụ thương tâm cho vấn đề nhức nhối về quyền lợi của người lao động ở những đất nước nghèo. Hàng nghìn đứa trẻ đang ở tuổi đến trường phải nai lưng làm những công việc như đơm hạt hay đính đá.
Bao nhiêu người phụ nữ cũng như trẻ con sẽ phải lao động cực khổ, thậm chỉ là bỏ mạng chỉ để phục vụ cho nhu cầu làm đẹp của những người phụ nữ khác sống ở những nơi giàu có hơn. Bạn nghĩ nhưng nó mang đến việc làm cho những nước nghèo thứ 3 cơ mà? Số tiền công bèo bọt vốn chỉ đủ cho họ trang trải cuộc sống tối thiểu. Ngày nào chúng ta còn coi những sản phẩm sản xuất công nghiệp giá rẻ này là chuyện hiển nhiên, thì việc nâng cao điều kiện lao động và mức lương của người lao động là chuyện còn viển vông.

Bạn nghĩ vậy mình có ý rằng nên chạy đi mua mấy hãng mắc tiền ấy, đừng có mua quần áo bình dân… chắc chắn không phải. Dù mua hàng của hãng nào, ngay cả những hãng thân thiện với môi trường, thì mọi sự lãng phí đều tạo ra rác thải không có giá trị. Bước đầu tiên dễ dàng nhất để có thể bắt đầu chính là bằng việc “Mua bớt đi, và mua những gì bạn cần, không phải những gì bạn muốn.” Nói thì đơn giản, nhưng việc kiểm soát bản thân hoàn toàn không dễ dàng, dù biết rõ nó chẳng mấy cần thiết vẫn có rất nhiều thứ mình muốn mua chỉ vì một sở thích phù phiếm. Nhưng đó cũng chính là lý do vì sao đừng cho rằng “tiêu dùng có ý thức” nghĩa là ép buộc bản thân không được mua cái gì (cái này hơi cực đoan), không ai ép chúng ta hành hạ bản thân căng thẳng cả. Mà là ở chỗ hiểu rõ mỗi món đồ chúng ta mua, đều đã, đang và sẽ có ảnh hưởng đến rất nhiều người khác và bản thân chúng ta trong tương lai (gần đấy, không xa lắm đâu). Theo một thống kê vào năm 2012, chỉ bằng việc mua sắm hợp lý, mỗi người chúng ta đã có thể giảm lượng khí CO2 tiêu thụ đến gần 20kg mỗi tháng, không phải quá lớn lao, nhưng ít nhất đó là việc chúng ta có thể góp sức.

Người dân lao động ở các nước đói nghèo đang là những người bị chịu ảnh hưởng nặng nề của ngành công nghiệp “fast fashion” (Ảnh: The Guardian)

Đứng với lập trường là một doanh nghiệp hàng may mặc với sứ mệnh phát triển thời trang bền vững gắn với trách nhiệm bảo vệ người tiêu dùng và bảo vệ môi trường. Trước những thách thức, những rào cản, đi ngược lại con đường đề cao về lợi nhuận như nhiều hãng thời trang trang fast fashion đang thực hiện, SAYME ưu tiên những giá trị bền vững, trong đó là giá trị về con người và môi trường sống lâu dài của chúng ta. Từ đó chúng tôi đã đặt nền móng, có những bước đi đầu tiên và những giải pháp nhất định để hướng tới ngành thời trang tự nhiên, an toàn gắn liền với thiên nhiên.

Mời các bạn đón xem bài đọc kỳ tới để có được cái nhìn đa chiều, và thấy được lợi ích dài lâu từ ngành công nghiệp sản xuất, may mặc dần tiến tới organic.

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *